Balkanlar - RumeliMakaleler

Güneş Doğdu Banyaluka Üstüne

B

alkanlarda bir Osmanlı şehri Banyaluka, Almanlar tarafından muhasara edilir. Bunun üzerine Bosna Valisi Hekimoğlu Ali Paşa Banyaluka’ya derhal asker sevk edip, düşmanı bozguna uğratarak kuşatmayı kaldırtır. Bu savaşa iştirak eden bir mücahit şair aşağıdaki şiiri yazar. Edebiyatçı Fikri Şişko’nun bu şiiri tahlil eden yazısını sunuyoruz:

Şairin bu şiirini okuduğumuz anda kendisinin savaşa katılan bir kişi olduğu anlaşılmaktadır. Savaşa kendisi fiilen katıldığı için, his ve duygularını mısralarında dantele gibi örmüş. 

Savaşı gerçek açıdan anlatıyor. Düşman ordusunun savaş hazırlıkları, sözleşmeyi bozan Alman kralının durumu, köprüler yapıp Gradişka’dan Sava nehrini geçtiklerini, Banyaluka’yı dört taraftan kuşatıp binlerce toplarla ateş açtıklarını delillere dayandırarak, duygularını anlatırken temanın özelliği farklı meydana çıkıyor. 

Şair mısralarında düşmanın Banyaluka’daki Ferhadiye camiine girip, caminin minberini yıktıklarını, cami minaresinden Banyaluka’nın kalesini gözettiklerini anlatırken, şiire bütünlük kazandırmaktadır.

“Gördünüz mü Nemçe Kralı neyledi
Ahdi bozup çenge ragbet eyledi,” 

mısrasında ise Alman Kralının yapılan sözleşmeyi bozmakla ihanet ettiği vurgulanırken, halkın canlarının kurtarmak için kaleye sığındıklarını, canlarının kurtarılması için Allah’a yalvarmakta oldukları ironik bir şekilde aktarılmaktadır.

Şair şiirinde Banyaluka’nın yıkımını ve Ali Paşa’nın çağrılışını anlatıyor; Ali Paşa da askerleriyle “Allah Allah” deyip düşmanı yenmeyi başardıklarını ve düşmanın Vrbas nehrine kaçışını ifade etmekte.

 “Güneş doğdu Banyaluka üstüne ve tarih 1150 yazıldı huzur kondu Banyaluka üstüne” mısrasında tarih düşürülmüştür.

Görüldüğü gibi şiir akıcı bir üslup ile yazılmış, hakikati göstererek tedbirli yaklaşımı elden bırakmamıştır.

ŞİİR

Gördünüz mü Nemçe kralı neyledi
Ahdı bozup çenge rağbet eyledi 

Nâme ile cenerale söyledi
Süre asker Banyaluka üstüne 

Tunbazlarla köprüleri yapdîlar
Gradişkada Sava suyînı geçdiler 

Tâbor ile toplar ile kalkdilar
Geldi kâfir Banyaluka üstüne 

Dört yanından muhasara etdiler
Yere girüp meterizler kazdılar 

Günde bin top Yezerine vurdiler
Dumân düşdü Banyaluka üstüne 

Ferhadiye câmi’ne girdiler
Mihrâp ile minbereyi yıkdilar 

Minberden kal’asına bakdilar
Gelen kâfir Banyaluka üstüne 

Kal’a halkı niyaz eder Hudaya
Nasip etme bizi bây ü gedâyâ 

Esîr olmak bunun gibi a’dâya
Şimdi gelen Banyaluka üstüne 

Feryâd eder Banyaluka kal’ası
Kal’a ile Ferhadiye câmi’isi

Harâb oldı şehrimizin hepisi
Yetiş Paşa Banyaluka üstüne 

Ali Paşa niyâz eder dostuna
Zevki koyup çekdi gayret postuna 

Seyf kuşatdı kâfirin kasdına
Tûg çekilsin Banyaluka üstüne 

Zabitları hep götürdü araya
Fermân etdi atraf ile Saraya 

Yeniçeri kulları çıksın alâya
Tiz yetişsin Banyaluka üstüne 

Pazâr günü gülbend du’â okundu
Allah Allah deyüp kılıç çekildi 

Çarh u felek dayanmadı bozuldu
Güneş doğdu Banyaluka üstüne 

Anda kâfir taborını bozdilar
Tarîhini bin yüz elli yazdilar 

Başsız Nemçe Vırbas suyunu yüzdüler
Devlet kondi Banyaluka üstüne.

Banyaluka şehri ve Ferhadiye Camii son savaşta Sırplar tarafından büyük bir tahribata uğradı.

Fikri Şişko

Kaynak

İlgili Gönderiler

1 / 28